Íslenskir radíóamatörar / Icelandic Radio Amateurs

Kóaxkaplar Góð ráð og nytsamlegar upplýsingar

Fræðin um sendilínur er orðin næstum 150 ára gömul. Grunnurinn að þessum fræðum var lagður um miðja 19. öld, en það var ekki fyrr en upp úr 1930 sem verksmiðjuframleiðsla á kóaxköplum, sem hægt var að nota á háum tíðnum, hófst. Plast tímabilið var hafið og þá var hægt að framleiða einangrunarefni sem voru tiltölulega taplítil. Framfarir í radíó- og radartækni í seinni heimsstyrjöldinni flýttu þessari þróun og við stríðslok voru kóaxkaplar í kílómetravís á herlagerum. Síðan þá höfum við radíóamatörar fundið allskonar aðra notkunarmöguleika fyrir kóaxkapla en sem sendilínur. Í greininni hér á eftir verða gefin góð ráð og upplýsingar um notkun á kóaxköplum, og kannski verðum við einstök goðsögn eða hættum annars án formlegheita.

Hænsnastigi, tvíleiðari eða samliggjandi fæðir

Það var skref til vandaðri uppsetningar þegar menn fóru að nota ballanseraðar fæðilínur í formi tvíleiðara, oft nefnt "hænsnastigi", sem oftast var með 300 eða 800 ohm samviðnámi. Margir muna einnig eftir 240/300 ohma tvíleiðaragerðum, sem voru notaðar fyrstu árin eftir að FM-útvarp og sjónvarp byrjuðu.

Þessi gerð fæðilínu leysti ýmis vandamál. Ef loftnetið er elektronískt ballanserað, jafnast straumurinn í fæðilínunni og útgeislun fæðilínunnar verður því í lágmarki. Truflanir verða aðeins mjög nálægt fæðilínunni. Með því að tengja fæðilínuna hornrétt á loftnetið hefur hún lágmarks áhrif á útgeislun þess. Ókostir hænsnastigans eru þó eftir sem áður há spenna og hættan á leiðni í nálæga hluti. Það er ekki hægt að grafa hann og vilji maður festa hann við málmmastur eða loftnetsbómu þarf að nota mjög góða einangrun og vera öruggur um að hún sé, mekaniskt séð, uppbyggð samhliða og verði elektronískt ballanseruð. Snjór, rigning og salt á þrepum hænsnastigans eykur deyfingu til muna. Það er reynsla sem er gömlum amatörum í fersku minni. Áður fyrr þegar erfitt var að fá plastefni var tré gjarna notað í þrepin og það einatt soðið í olíu fyrir notkun.

Spenna á svona hásamviðnáms fæðilínu getur verið há, jafnvel lífshættulega há, sérstaklega ef standbylgjan er há. 1 kW CW gefur 1100 volta spennutopp ef um er að ræða 600 ohma línu. Ef standbylgja er meiri en 1:1 eykst spenna í versta falli með kvaðratrótinni af standbylgjunni.

Hænsnastiginn er þó ekki útdauður, hann hefur þvert á móti fengið uppreisn æru á seinni árum. Hægt er að kaupa vandaða verksmiðjuframleidda tvíleiðara með samviðnámi á milli 300 og 450 ohm. Þessi gerð fæðilínu hefur þann kost, að hún er nánast taplaus, venjulega um 10% af tapinu í t.d. RG58/U. Það er einnig hægt að búa sjálfur til hænsnastigann úr vír og heimatilbúnum plastþrepum.

Kóaxkapallinn

Samviðnám kapalsins er venjulega milli 50 og 93 ohm og stjórnast það í fyrsta lagi af muninum á milli ytra þvermáls leiðarans og innra þvermáls skermsins og í öðru lagi af einangrunargildi torleiðiefnisins þar á milli. 1 kW CW gefur u.þ.b. 316 volta spennutopp á 50 ohm kapli sem er há spenna en þó aðeins u.þ.b. 30% af spennunni á 600 ohm línu. Reglan er að kóaxkapall deyfir meira en opin lína. Ef standbylgjan er há þá eykst deyfingin.

Annar mikilvægur munur á tvíleiðara og kóaxkapli er hraðastuðullinn (þ.e.a.s. hægingarstuðull), sem er skilgreindur sem munurinn á milli útbreiðsluhraða radíóbylgju í fæðilínunni og í lofti (ljóshraða). Venjulegur gamaldags RG58 eða RG213 kapall hefur hraðastuðul upp á u.þ.b. 66% af bylgju í lofti. Til samanburðar hefur nútíma kóaxkapall eins og H-1000 hraðastuðul upp á 83% og tvíleiðari u.þ.b. 95%. Ein bylgjulengd af tvíleiðara fæðilínu verður næstum 50% lengri en bylgjulengd af RG213. Flestar gerðir amatörloftneta hafa fæðisamviðnám á milli 30 og 100 ohm en verksmiðjuframleidd loftnet hafa yfirleitt 50 ohm samviðnám eins og sendiviðtæki radíóamatöra. 50 ohm er besta málamiðlun á milli lægsta taps, sem liggur um 70 ohm og hæstu mögulegu virkni sem liggur um 30 ohm. Verksmiðjuframleidd senditæki vinna einnig alltaf á 50 ohm, aftur á móti vinna lágvirknikerfi eins og samnýtt loftnet, kapalsjónvarp og gagnaflutningakerfi á 75 ohm köplum. Vestur-Þjóðverjar gerðu tilraunir, fyrr á árum, með aðeins eitt samviðnám fyrir allt eða 60 ohm en sá staðall náði ekki vinsældum annarsstaðar.

Tæknilegar upplýsingar kóaxkapla.

Maður verður því að vara sig.

Margs getur maður orðið fróðari með því að líta á nokkrar heimasíður á netinu sem fjalla um kapla.

Hvernig vel ég kapal.

Það er að sjálfsögðu einstaklingsbundið hve hátt maður metur hvern þátt en val á kapli hlýtur að stjórnast af þörfinni og hversu þykkt seðlabúntið er í veskinu.

Þumalfingursreglur og undantekningar

Tapið í torleiðiefninu hefur einnig nokkra þýðingu fyrir heildartapið. T.d. er notað þétt polyethylene í RG58 og RG213 en í t.d. H155 og H1000/2000 er notað köfnunarefnisþeytt polyethylene sem er umtalsvert tapminna þannig að með sama sverleika á kapli fæst mun minna tap.

Annað, sem á við sveigjanlega kóaxkapla með fléttuðum koparskermi (eins og RG58 og RG213) er að deyfingin vex með tíðninni því þeir "leka" afli. Tap í köplum með himnuskerm, hugsanlega saman með fléttuðum ysta skermi (eins og H155, H1000/2000 og Aircom) eykst mun minna með hækkandi tíðni. Athugið samt að himnuskermurinn þarf helst að vera úr hreinum kopar. Kaplar með álhimnu/polyesterfilmu-skerm eru með aðeins hærra tap en samsvarandi kapall með koparhimnu/fléttuðum-skerm eða tvöföldum fléttuðum koparskerm. Listi maður alla tapþættina eftir mikilvægi lítur það svona út.

Besta dæmið um þetta er að fyrir 10 til 20 árum var það alger himnasæla að ná í einhverja metra af RG17, sem seinna varð RG218. Ef maður ber saman tæknilegar upplýsingar um RG17 og H1000 er ekki svo stór munur á annað en þvermálið. RG17/218 er um 22 mm í en H1000 er u.þ.b 12 mm.

Önnur þumalfingursregla segir að því sverari sem kapallinn er því meira afl þoli hann. Það er nokkuð til í þessu en með nokkrum undantekningum þó. Helsta undantekningin frá þessu eru teflon kaplar. Teflon þolir meiri hita en bæði fast og þeytt polyethylene. Venjulega þolir Teflon einnig hærri spennu. En teflonkaplar eru ekki almennt betri en "venjulegir kaplar", þeir þola einungis meira afl og hærra hitastig. Sjáið dæmi í töflu 1.

Það er þó einn stór galli við teflonkapla, sérstaklega fyrir radíóamatöra, en það er verðið, sem er u.þ.b. 10 sinnum hærra en fyrir "venjulegan" kapal. Afltakmörkunin í kóaxkapli ræðst af þeim hita sem torleiðiefnið getur þolað án þess að afmyndast og þar með einnig, að hluta til í kaplinum. Við minna tap, tapast minna afl og minni hiti verður til. Ef umhverfishiti verður hár, og svartur kóaxkapall getur á sólríkum, kyrrum sumardegi áreiðanlega orðið 60° heitur, er ekki ráðlegt að teygja sig til endamarka þess sem kapallinn er gefin upp fyrir þar sem að tækniupplýsingar miða við 20° hita. Því hærri tíðni og því hærri standbylgja þeim mun meira vandamál.

Kóaxtengi

Spurningar og svör

Ja, þú gætir gert eins og maður gerir venjulega. Náð þér í hönk af RG58 og farið í loftið. Það gengur ágætlega svo lengi sem þú ferð ekki yfir 200 vött á heitum sumardegi en ef þú vilt nota meira afl og hafa minna tap þá ættir þú að litast um eftir betri kapli. Það gæti verið H155 eða Aircell 7. Sá fyrri er með sama þvermál og RG58 en sá seinni er aðeins sverari. Þeir eru báðir umtalsvert betri en RG58 og Aircell er allt að því eins góður og RG213.

Þetta gæti gefið manni bakþanka. Það má segja að þú sért að skjóta þresti með fallbyssu ef þú notar Aircom eða H1000/2000 á stuttbylgjubandi. Það hefur að vísu ekki forðað mér frá því að gera það.

Ef ég hækka loftnetið, þarf ég lengri kapal. Lengri kapall þýðir meira tap. Borgar þetta sig þá?

Eitt er að maður minnkar truflanahættu með því að koma loftnetinu eins hátt og frítt frá umhverfinu og mögulegt er. Annað er, að flest HF loftnet hafa gott af því að komast burt frá yfirborði jarðar og truflandi hlutum í nágrenninu. Á HF getur það borgað sig að setja loftnet eins hátt og eins langt frá hlutum í nágrenninu og þægilegt er og þá þarf maður að velja passandi kapal.
Á VHF og enn frekar á UHF á maður að hugsa sig um. Maður á ekki að flytja loftnetið 50 m í burtu til að vinna hæð. Því það er stór hætta á að kapaltapið verði meira en vinnst með hæðinni.

Hvað á ég þá að nota til að fæða 144 MHz loftnetið mitt með?

Það fer eftir ýmsu... Ef kapallinn er u.þ.b. 20 metra langur og maður ætlar eingöngu að nota FM eða packet og getur sætt sig við 1,8 db tap í kaplinum dugir RG213. Ef maður notar H1000/2000 eða Aircom getur tapið farið niður í u.þ.b. 0,9 db.
Ef maður hugsar sér að vera í DX á CW/SSB, af einhverju viti, má það ekki vera lakara og maður fer að merkja þörf fyrir formagnara við loftnetið.

Ef þetta er svona viðkvæmt á 144 MHz hvað þá með 433 MHz og 1296 MHz.

Aftur fer það eftir því hvað maður ætlar sér. Með sama 20 metra kapli erum við komin með tap upp á 3,5/7,2 db með RG213 og 1,7/3,1 db með H1000/2000/Aircom. Þegar hér er komið hættir maður að hugsa um RG213 jafnvel þó notkunin sé aðeins FM og packet. Og, ef maður ætlar að nota SSB/CW, af einhverju viti, er nánast ekki hægt að komast af án formagnara og ennþá sverari kapals af gerðinni "Heliax" sem er vörumerki frá fyrirtækinu Andrews en er notað í daglegu tali þegar talað erum ½ tommu og 7/8 tommu "hardline" kapla. ½ tommu kapallinn hefur aðeins 1/1,7 db tap á 433 og 1296 MHz. Tapið fyrir 7/8 tommu kapalinn er samsvarandi 0,5/1 db.
Athugið að í sumum af þessum sveru köplum er loft verulegur hluti af torleiðiefninu og frítt loftflæði er í gegnum þá og þess vegna er hætta á að þeir saggi að innan og safni í sig vatni. (Þetta á einnig við um H100 og Aircom). Þessir kaplar þurfa eiginlega að hafa yfirþrýsting inn í sér. Kapaltengi ætluð fyrir "hardline" kapla hafa innbyggða loftventla.
Tölurnar geta verið mismunandi milli framleiðenda og einnig farið eftir samviðnáminu. Það er auðveldara í mörgum löndum að komast yfir afgangsbirgðir af 75 ohma gerðinni þar sem sú gerð er notuð í kapalsjónvarp.

Kemst ég af með einn kapal og nota samkeyrslubúnað (diplexer) á báðum endum?
Jú það er vel hægt. Sérstaklega ef maður velur kapal sem passar vel fyrir hæstu tíðnina sem nota á. Þá upphefur betri kapall tapið á lægri böndunum. En ef maður vill ná sem bestum árangri þá notar maður staka kapla.
Það ætti að vera óþarfi að taka fram að skiptirinn þarf að vera í vatnsþéttum kassa, þó ekki þéttari en það að það þarf að vera öndunargat á botninum. Sama á við um kassa fyrir formagnara. Ef þeir eru alveg þéttir þá munu þeir með tímanum safna í sig vatni vegna breytilegs loftþrýstings og hitastigs. Vatni sem ekki kemst út aftur. Þannig að muna þarf eftir öndunargati.

Þriggja banda bímið mitt fyrir 10, 15 og 20 metra er á mastri, sem er í bakgarðinum og er í 50 metra fjarlægð. Hvernig kapal á ég að nota?

Í þessu tilfelli eins og á öllum öðrum amatörtíðnisviðum gildir að góður kapall er ódýrari en magnari. Og því sem maður hefur tapað á móttökuhliðinni nær maður aldrei aftur. Ef við, til að byrja með, horfum á tapið á hæsta bandinu eða 28 MHz. og segjum að lengdin sé 75 metrar þá er það u.þ.b. 3 db fyrir RG213 og u.þ.b. 1,7 fyrir H1000/2000/Aircom. Verðmunur á gæða RG213 og H1000 er einhverjir tugir króna á metra. Útgjalda aukning uppá nokkur þúsund krónur fyrir eitt db er ódýrt. Eitt db í magnara kostar að minnsta kosti þrisvar sinnum meira. Munið að setja eitthvert ádrag á kapalinn áður en hann er grafin niður. Gömul vatnsslanga er ágæt en munið þó eftir að hafa á henni frárennslisgöt með reglulegu millibili. Annars fyllist hún af vatni og minnsta rifa á kapalkápunni mun sjá til þess að kapallinn gerir það einnig.

Er það rétt að það tapist 1 db við hvert kapalsamtengi?

Nei. En ef maður notar PL259 á 1296 MHz þá er það meira. Þetta fer eftir tíðninni, gæðum tengisins og hversu vandvirkur maður er við samsetninguna.

Á SHF verður alltaf tap og ættu samtengingar að vera í lágmarki. Á UHF ætti maður alltaf að nota N eða SMA tengi og út úr neyð BNC. Á VHF ætti helst ekki að nota PL/UHF tengið. Tapið í tveimur N tengjum á 433 MHz er u.þ.b. 0,05 db þ.e.a.s. ef vandað er til samsetningarinnar. Á HF nota ég samtengi áhyggjulaust (jafnvel PL tengi innanhúss) ef það verður til þess að ég komi köplunum betur fyrir.

Segulloftetið mitt á bílnum fyrir 433 MHz er fætt með 2,5 mm RG174 til að hann klemmist ekki í hurðargatinu. Er þetta of lélegur kapall?

Það er nú það. Það er jú kostur að hafa hann ekki í gegnum rúðuna. Ef kapalinn er þriggja metra langur er tapið u.þ.b. 1,8 db. Ef þú skiptir yfir í H155 verður það aðeins 0,6 db. Þetta verður alltaf spurning hvað þetta þýðir í bílnotkun. RG174 þolir u.þ.b. 60 vött á móti 200 vöttunum sem H155 þolir.

Ég skipti um kapal á 144 MHz loftnetinu mínu. Setti RG213 í staðin fyrir RG58. Standbylgjan fór úr 1:1,2 í 1:2. Hvað er að?

Það er ekkert að. Þetta virkar. Þú ert komin með betra loftnet.
Ástæðan fyrir þessu er sú að það var meira tap í gamla kaplinum og þá komst ekki eins mikið af sendiaflinu til loftnetsins. Þar endurkastaðist nokkuð af því til baka af því að standbylgjan á loftnetinu er langt frá því að vera fullkomin. Á leiðinni til baka deyfðist aflið aftur. Þess vegna er endurkastaða aflið umtalsvert minna en ef þú hefðir mælt það út við fæðipunkt loftnetsins. Með kapli sem hefur minna tap má segja að þú sért komin nær loftnetinu og þar með nær raunveruleikanum.
Hraðlesandi geta sjálfir reiknað út hvað standbylgjan er á sjálfu loftnetinu og það er grunnur fyrir endurbótum á loftnetinu.

Ódýrir kóaxkaplar, eru þeir nothæfir?

Ekki alltaf. Sumar gerðir af RG58 og RG213 fást mjög ódýrt. Það er ekki öruggt að þeir verði til vandræða en líkurnar á því eru þó miklar. Það er venjulega þéttleiki skermsins sem svindlað er á. Hann á að vera ofinn alveg þéttur og fastur þannig að maður sjái ekki torleiðiefnið. Sé hann það ekki stenst hann ekki þær kröfur sem gerðar eru til þessara kapla. Í himnuskermuðum köplum er oft fléttaður skermur utanum. Hann má gjarnan vera þunnur því tilgangur hans er í raun að halda himnuskerminum á sínum stað.
Margoft hef ég prófað á H1000 og Aircom köplum hvort uppgefin deyfing framleiðanda stenst. Fyrir utan eina sendingu frá Pope með framleiðslugalla hafa mælingar gefið umtalvert betri útkomu en framleiðandinn gefur upp.

Hver er munurinn á venjulegum kóaxkapli með föstu torleiðiefni og þeim sem eru með þeyttu torleiðiefni?

Venjulega er torleiðiefnið byggt á efninu polyethylene, sem getur verið fast eins og í RG213 eða þeytt með lofti eða köfnunarefni eins og í Aircell 7 eða H1000/2000 einnig þynnum langsum eða skífum með lofti um kjarnann eins og í Aircom.
Því meira loft þeim mun minna tap. Því meira loft þeim mun hraðari kapall. Því meira loft þeim mun léttari kapall. Því meira loft þeim mun veikbyggðari kapall. Því meira loft þeim mun meiri möguleiki á vatni í kaplinum.
Það eru ýmis vandkvæði á notkun þessara nýju kapalgerða sem þó er hægt að yfirstíga með vandvirkni í meðhöndlun og ásetningu tengja. Kostirnir eru það miklir að það er ekki ástæða fyrir amatöra að hafa áhyggjur af vandkvæðunum.
Viðnám kapalsins ræðst jú af muninum á innra þvermáli skermsins og ytra þvermáli kjarnans ásamt torleiðni í einangrunarefninu þar á milli. Að grunni til hafa þeyttir kaplar minna torleiðniviðnám og kjarninn er einnig sverari og þar með minna yfirborðsviðnám og minna tap. Ein þumalfingurreglan er því að því hærri hröðunarstuðull því minna tap.
Gamlar hernúmeraðar gerðir eins og RG58 og RG213 með föstu torleiðiefni hafa jú, eins og þekkt er, hraðastuðul/styttingarstuðul upp á u.þ.b. 66% miðað við útbreiðslu í lofti (ljóshraða). Í nýrri köplum eins og H1000/2000 og Aircell 7 er hann 83% og Aircom gefur upp 80% (en mælist u.þ.b. 82,5%. H155 er um 81%.
Kaplar með fast Teflon sem torleiðiefni hafa hraðastuðul u.þ.b. 70%.
Þetta þarf maður að hugsa um þegar maður býr til fasakapla fyrir loftnet, stubba eða þess háttar.

Kvartbylgjustubbur

Sagt er að kóaxkapall með einþáttungskjarna sé betri en margleiðari, er það rétt?

Þetta er góð spurning. Margþættur kjarni sem venjulega er settur saman úr 7 eða 19 þráðum, með sama koparyfirborð og einþáttungur, en hefur í raun stærra yfirborð og ætti því að deyfa minna en í raun er þó enginn mælanlegur munur.
Hitt er annað mál að kóaxkaplar með margþættum kjarna eru sveigjanlegri en þeir einþættu. Það er vandamál með ½ tommu svera og þar yfir "helix" kapla að þegar maður þarf framhjá loftnetsrótornum þarf að skipti yfir í grennri gerð. Nokkrar fyrri gerðir af nýmóðins taplitlum köplum eins og t.d. H100 höfðu þann ókost að einþáttungsleiðarinn lá laus í polyethylen spíral innan í polyethylene röri þar sem skermurinn var festur. Þetta þýddi að kjarninn, ef kapallinn var sveigður eftir að tengin voru sett á, gat þvingað tengin af kaplinum og misst þar með samband við skerminn. Þær nýrri gerðir sem við höfum talað um hér, H1000/2000 og Aircom, eiga ekki við þetta vandamál að stríða þar sem kjarninn er steyptur fastur í torleiðiefnið. Beygjuradíus er þó nokkru meiri en á RG213.

Hvernig er ég öruggur um að kapallinn minn sé ÚF þolinn?

Útfjólublátt ljós sólarinnar er harðneskulegt við gerviefni. Stóru kapalverksmiðjurnar geta búið til kapla sem eru ÚF þolnir. Ég hef verið með nokkra kapla í gegnum árinn sem eru farnir að flagna eins og platantré sem missir börkinn á haustin. Það er í raun ekkert annað að gera en henda öllum kaplinum. Þetta á í raun alltaf við ef kemur gat á kápu kapalsins og þú tekur ekki eftir því fyrr en seinna. Bara henda honum. Því hærri tíðni því meira vandamál og það verður að skipta um hann.
Meira um þetta hér á eftir.

Hvernig kemur maður í veg fyrir að fá vatn í loftnetskapalinn?

Meðhöndlaðu kapalinn alltaf með virðingu. Ekki draga hann yfir skarpar brúnir, malbik, steypu eða annað sem gæti skemmt kapalkápuna.
Settu slaufur á uppsetninguna svo vatnið renni af áður en það nær til tengja og samsetninga Vandaðu ásetningu tengja og mundu að PL259/SO239 ásamt BNC eru ekki góð til utanhússnotkunar. Ef maður samt sem áður notar þau þarf að pakka þeim mjög vel inn. Það er best gert með sjálfbræðandi einangrunarbandi sem síðan er varið með tveim lögum af einangrunarbandi.
Það eru tvær skoðanir uppi þegar talað er um að verja tengi og samsetningar utandyra.

Önnur segir að maður eigi alltaf að verja allar samsetningar og tengi gegn veðri og vindum.

Hin segir að vörn geri meiri skaða en gagn. Rétt frágengið N-tengi er vatnsþétt og þornar fyrr óvarið. Ef maður vefur það einangrunarbandi þá hættir maður á að vatnið komist undir bandið og fari ekki aftur og á endanum komist inn í sjálft tengið.

Ef maður þarf af einhverjum ástæðum að þétta opna kapalenda (við spenna (baluns) og þess háttar)) er ágætt að nota sýrulaust silicon. En athugið að það verður að vera sýrulaust.
(Lesið vandlega utan á túbuna þó að sá sem selur ykkur hana segi að það sé sýrulaust silicon í henni. Ég hef lent í því að fá "sýrulaust" silicon sem síðan innihélt sýru við nánari athugun og lestur á túbunni þó að sölumaðurinn segði að það væri sýrulaust. TF5BW.)
Venjulegt silicon skilur frá sér ediksýru við hörðnun. Ediksýran étur koparinn sem siliconið annars átti að verja.
Ef þú hefur grun um að vatn hafi komist í kapalinn skerðu þá kápu og torleiðiefnið af og athugaðu hvort koparinn er mislitur. Ef ekki er gljáandi kopar undir þá er kapallinn vatns- eða rakaskemmdur.
Ef það kemur vatn út úr kaplinum er hann skemmdur þó svo að koparinn sé ekki mislitur. Hann verður það.

Niðurlag.

Athugasemdir við töflurnar.

Í dálkinum Torleiðiefni merkir PE Polyethylen og PTFE Teflon.

Skáletruðu gildin eru útreiknuð eftir upplýsingum frá verksmiðju.

Séum við á mörkum þess sem skáletruðu gildin gefa þá skal taka þeim með varúð en þau gefa þó hugmynd um hvar við stöndum.

Upplýsingarnar í töflunni skal aðeins taka sem leiðbeinandi. Hinir ýmsu framleiðendur og seljendur eru ekki alltaf sammála um gildi kapla sömu gerðar, einnig geta hreinlega verið villur í upplýsingunum. Prentvillum er bætt úr, en þegar SSB Electronics segir þvermál Aircom + kapalsins vera 10,8 mm og tapið við 10 MHz 1,9 dB hafa þessar upplýsingar fengið að vera í töflunni þrátt fyrir að mælingar og hið nákvæma RA522 segir þvermálið vera 10,3 mm og allt bendi til að tapið sé u.þ.b. 1 dB lægra!

Það eru teknar með í töflunni upplýsingar um nokkrar dæmigerða 75 ohm kapla: RG59 sem er vel þekktur meðal amatöra en einnig H 121 (5mm), H 124 (6mm), H 125 (7mm) og CT 167 (10mm) þar sem amatörar nota þá í spenna, stubba og þess háttar. Jú og setja af og til upp sjóvarpsloftnet. Þegar samningu þessarar greinar lauk voru ekki komnar upplýsingar um hinn nýja taplausa Sænska "Moggaflex" FMX7.

Upplýsingarnar á þessari töflu eru fegnar hjá: Hubner/Suhner, Pope/belden, SSB Electronics, Times wire and cable, Raydex og Andrews.

• Heimildir:
• QTC nr.9, 1999 Svíþjóð
• Pope/Belden, Holland
• SSB electronics, Þýskaland
• Thimes wire and cable, U.S.A.
• Radioamatørens håndbog 1960, EDR.

• Höfundur er Ivan Stauning, OZ7IS
• Byggt á grein eftir WB2WIK/6
• Endurskoðað af SM0EET og SM0AQW

• Greinin birtist í apríl hefti Danska amatörblaðsins OZ 2001
• Þýtt af TF5BW og eru lesendur beðnir að taka viljan fyrir verkið og láta vita af villum Tölvupóstur
• Lesið yfir og leiðrétt af TF3VS